Referendarz sądowy.html |
| | | ca | | | de | | | en | | | es | | | fr | | | it | | | nl | | | no | | | pl | | | pt | | | ru | | | ro | | | fi | | | sv | | | tr | | | vo | | |
| |  |
Referendarz sądowy – sądowy organ jurysdykcyjny posiadający w zakresie powierzonych czynności kompetencje sądu, wykonujący zadania z zakresu ochrony prawnej.
Referendarz sądowy jako organ procesowy został wyposażony w kompetencje w postępowaniu cywilnym w wypadkach wskazanych w ustawie, zastępując orzekających w sądach sędziów. Wprowadzenie tej nowej instytucji odpowiada doświadczeniom państw zachodnioeuropejskich, a także rekomendacji nr R(86)12[1] Komitetu Ministrów Rady Europy w sprawie środków przeciwdziałania nadmiernemu obciążeniu sądów i jego zmniejszania, przyjętej w dniu 16 września 1986 na 399 posiedzeniu zastępców ministrów.
W praktyce referendarz rozpoznaje wnioski z zakresu postępowania wieczystoksięgowego, wnioski o wpis do rejestru zastawów i do Krajowego Rejestru Sądowego. W postępowaniu rejestrowym referendarz nie może prowadzić rozprawy (art. 5091 kodeksu postępowania cywilnego). Referendarz może wydać także nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym (art. 3531 § 2 kpc). Referendarz może także rozpoznawać wnioski o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego dla strony zwolnionej od kosztów sądowych (art. 123 § 2 kpc). Może również nadawać klauzulę wykonalności niektórym tytułom egzekucyjnym (art. 781 § 11 kpc). Także czynności w sprawach z zakresu prawa spadkowego może wykonywać referendarz sądowy, z wyłączeniem prowadzenia rozprawy, zabezpieczenia spadku oraz przesłuchania świadków testamentu ustnego(art. 5091§ 3 kodeksu postępowania cywilnego).
Referendarzem może zostać mianowana osoba, która m.in. ukończyła wyższe studia prawnicze, a także odbyła aplikację referendarską i złożyła egzamin referendarski albo odbyła aplikację ogólną lub aplikację sądową, prokuratorską, notarialną, adwokacką lub radcowską i złożyła odpowiedni egzamin, albo złożyła egzamin referendarski. Referendarza sądowego mianuje i rozwiązuje z nim stosunek pracy Minister Sprawiedliwości na wniosek prezesa sądu okręgowego. Do uchwalenia Ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych z 2001 r. referendarzem sądowym mogła być, także osoba po ukończeniu wyższych studiów administracyjnych. Do dnia dzisiejszego pracuje też więc niewielka grupa referendarzy nie będących prawnikami.
Dla określenia pozycji ustrojowej referendarza najistotniejszy jest fakt posiadania atrybutu przypisanego organom władzy sądowniczej jakim jest niezależność w zakresie wykonywania czynności orzeczniczych nawiązująca bezpośrednio do niezawisłości sędziowskiej. Referendarza nie obowiązują zakazy wykonywania niektórych rodzajów działalności i pełnienia pewnych funkcji, np. prowadzenia działalności gospodarczej, członkostwa w partii politycznej, zasiadania w radach nadzorczych spółek, sprawowania mandatu radnego, jeżeli nie koliduje to z powierzonymi obowiązkami i nie podważa zaufania do sądu.
Na orzeczenie referendarza sądowego co do istoty sprawy, orzeczenia kończące postępowanie, a także orzeczenia, o których mowa w art. 394 § 1 pkt 1-11 kpc, przysługuje skarga do sądu rejonowego. Po ostatnich zmianach w marcu 2006 r., w razie wniesienia skargi wpis w księdze wieczystej nie traci mocy. Rozpoznając sprawę, sąd zmienia zaskarżony wpis przez jego wykreślenie i dokonanie nowego wpisu lub wydaje postanowienie, którym zaskarżony wpis utrzymuje w mocy albo uchyla go w całości lub w części i w tym zakresie wniosek oddala bądź odrzuca, względnie postępowanie umarza (art. 518 z ind. 1 par. 3 kpc). Po wniesieniu skargi sprawę rozpoznaje właściwy miejscowo sąd rejonowy, działając jako sąd pierwszej instancji.
Sąd Najwyższy w uchwale (sygn. III CZP 108/05) podjętej dla rozstrzygnięcia wątpliwości dotyczącej możliwości udzielenia zabezpieczenia przez referendarza w postępowaniu upominawczym stwierdził, że w postępowaniu tym referendarz nie jest uprawniony do rozpoznania wniosku o udzielenie zabezpieczenia, co oznacza, że wniosek taki musi rozpoznać sędzia pomimo tego, że sprawę w pierwszej instancji rozstrzyga referendarz sądowy.
W dniu 1 grudnia 2008 r. Trybunał Konstytucyjny w sprawie o sygn. akt: P 54/07 orzekł, że art. 398 ze zn.23 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego jest zgodny z art. 32 ust. 1 i art. 78 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 176 ust. 1 Konstytucji. Trybunał potwierdził tym samym kompetencje co do orzekania referendarzy sądowych w I - instancji w przedmiocie kosztów sądowych lub kosztów procesu.
edytuj Linki zewnętrzne
Strona Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Referendarzy Sądowych